| Thema's |
gendergelijkheid, vrede en geweld, gezondheid
|
| Belangrijke datum
25 november
Internationale dag van de uitbanning van geweld tegen vrouwen
|
|
| Complexiteit |
niveau 3 |
| Groepsgrootte |
6 - 30
|
| Duur |
120 minuten |
| Overzicht |
Deze activiteit gaat over partnergeweld als de meest verspreide en meest verzwegen vorm van geweld. |
| Welke rechten? |
het recht op bescherming tegen geweld, foltering en een vernederende behandeling
het recht op gelijkheid en niet-discriminatie
het recht op gelijke behandeling door de wet (of rechtvaardige behandeling voor de rechtbank)
|
| Doelstellingen |
Het bewustzijn verhogen van het bestaan van geweld binnen de huiselijke kring alsook de kennis over de schendingen van de rechten van de vrouw.
Vaardigheden ontwikkelen om schendingen van mensenrechten te bespreken.
Empathie en zelfvertrouwen stimuleren om zelf tegen partnergeweld in te kunnen gaan.
|
| Materiaal |
Grote vellen papier of een bord en viltstiften, voor de brainstorm en het groepswerk.
Kies één van de getuigenverklaringen of schrijf er zelf één. Maak genoeg kopies, één voor elke deelnemer.
Kopies van de Richtlijnen voor groepsgesprekken (één voor elk groepje).
|
| Voorbereiding |
Verzamel informatie over bestaande centra voor hulp aan slachtoffers van huiselijk geweld en over organisaties die slachtoffers van partnergeweld helpen, en zoek uit wat de belangrijkste thema’s zijn in jullie buurt of gemeenschap.
Selecteer zorgvuldig de thema’s waarrond je wil werken, rekening houdend met de persoonlijke ervaring van de deelnemers.
|
- Bereid de groep voor op de activiteit door een overleg te voeren in verband met de meest gebruikelijke vormen van geweld in jullie buurt. Schrijf alles wat de deelnemers zeggen op het bord maar bespreek nog niets. Laat het bord staan waar iedereen het kan zien. (10 min.)
- Vraag de deelnemers zich op te splitsen in groepjes van twee tot zes mensen. Er moeten tenminste drie groepen zijn.
- Deel de kopies uit van de getuigenverslagen. Er zijn drie verschillende gevallen/kaartjes maar hetzelfde geval mag gegeven worden aan meer dan één groep. Deel ook de kopies uit van de "richtlijnen voor groepsgesprekken”.
- Geef de deelnemers 5 minuten om de getuigenverslagen door te nemen. Benadruk dat hun overleg gericht moet zijn op deze gevallen. Deelnemers moeten beseffen dat een discussie over dit thema zeer delicaat kan zijn en dat niemand zich verplicht moet voelen méér te onthullen dan hij/zij wenst.
- Geef aan de deelnemers één uur voor hun groepswerk.
- Kom na het groepswerk samen voor de evaluatie en de nabespreking.
Begin met een korte terugblik op het groepswerk. Hoe realistisch waren de getuigenverslagen en hoe relevant de vragen ?
Indien verschillende groepen met verschillende gevallen werkten laat dan de groepen ervaringen uitwisselen over hun analyse van de verschillende misdaden. Ga dan verder met de vertaling naar de sociale realiteit.
- Hoe vaak komt partnergeweld voor in jouw omgeving, en in jouw land in het algemeen ?
- Welke mensenrechten staan hier op het spel ?
- Wat zijn de oorzaken van partnergeweld ?
- Hoe komt het dat er meer gevallen zijn van geweld van mannen tegen vrouwen dan vice versa ?
- Hoe kan partnergeweld gestopt worden ?
- Wat kan/moet er gedaan worden door
- de overheid
- de lokale gemeenschap
- de betrokken partijen
- vrienden en buren
- Kijk het groepswerk na en vergelijk met de brainstorm. Stond partnergeweld op de lijst ? Indien niet, waarom niet ?
- Welke andere vormen van geweld tegen vrouwen zijn gedurende het overleg ter sprake gekomen. Voeg ze toe aan de lijst.
Vraag of sommigen bepaalde onderwerpen nog verder willen uitdiepen en bespreek hoe actie kan ondernomen worden.
Wees je bewust van gevoeligheden en van de nood aan privacy van de deelnemers. Sommige deelnemers hebben immers persoonlijke ervaringen met partnergeweld binnen het gezin of de familie. Maak het iedereen duidelijk dat niemand zich verplicht moet voelen meer te zeggen dan hij/zij wilt. Wees vrij de activiteit aan te passen aan de individuele noden van de deelnemers.
Deze activiteit heet “binnen vier muren” omdat de meeste gewelddaden tegen vrouwen thuis gebeuren, tussen twee mensen die een relatie hebben. Eén van de meest voorkomende vormen van partnergeweld is fysiek geweld, daarom werden deze specifieke getuigenverklaringen gekozen. De verhalen zijn allemaal gebaseerd op echte feiten met echte slachtoffers en misdaden.
Misschien wil je sommige details of gevallen veranderen om de activiteit relevant te maken, t.t.z. aan te passen aan jouw situatie en de noden van de deelnemers.
Wees je er ook van bewust dat de inhoud van het begrip 'gewelddaad’ zullen variëren naargelang de achtergrond van de deelnemers.
In de Verklaring voor de Afschaffing van Geweld tegen Vrouwen, aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1993, wordt geweld tegen vrouwen omschreven als:
“elke daad van geweld op basis van geslacht die resulteert in, of die waarschijnlijk zal resulteren in fysieke, seksuele, en psychologische schade of leed bij vrouwen, met inbegrip van de dreiging dergelijke daden te zullen stellen en iedere vorm van dwang of willekeurige beperking van de vrijheid in haar publiek of privé-leven. Het begrip “geweld” omvat, maar is niet beperkt tot:
- fysisch, seksueel en psychisch geweld, voorkomend in het gezin, waaronder het toebrengen van slagen, seksueel misbruik van de meisjes van het gezin, geweld in verband met een bruidsschat, verkrachting binnen het huwelijk, verminking van de vrouwelijke geslachtsorganen en andere traditionele gebruiken die schadelijk zijn voor vrouwen; geweld uitgeoefend door derden, exploitatie, fysiek, seksueel en psychologisch geweld binnen de gemeenschap, bijvoorbeeld verkrachting, seksueel misbruik, ongewenste intimiteiten en intimidatie op het werk, op school, of elders. Vrouwenhandel en gedwongen prostitutie en fysiek, seksueel en psychologisch geweld getolereerd door om het even welke overheid waar ook ter wereld.
Indien je moeilijkheden hebt informatie te vinden over plaatselijke actiegroepen dan kan je gebruik maken van de databank die je kan vinden op de website van het Europees Informatiecentrum tegen Geweld.
Het zou kunnen dat mannelijke deelnemers heftig reageren tijdens de activiteit of tijdens sommige discussies. Blijf je ervan bewust dat het niet de bedoeling is mannen of jongens met schuldgevoelens voor de daden van andere mannen op te zadelen.. Bespreek wel het feit dat mannen deel uitmaken van een onderdrukkend patriarchaal systeem en dat ook zij hierin een rol spelen. In deze context kan het interessant zijn de directe en indirecte gevolgen voor mannen van geweld tegen vrouwen te bespreken.
Je kan het overleg beëindigen door bijvoorbeeld een minuut stilte te vragen voor alle slachtoffers van partnergeweld. Dit is een krachtige manier om de activiteit af te sluiten en om gevoelens van empathie en solidariteit op te wekken.
Er bestaan veel verschillende varianten van geweld tegen vrouwen (zie hieronder bij verdere informatie). Je kan je eigen gevallenstudies ontwikkelen indien je op één en ander dieper wil ingaan.
| Suggesties voor follow-up |
De groep kan contact opnemen met de lokale politie en proberen te weten te komen wat zij doet wanneer zij moet tussenbeide komen in gevallen van partnergeweld.
Een andere mogelijkheid bestaat erin de verantwoordelijke van de dichtstbijzijnde vrouwenzelfhulpgroep te contacteren deze uit te nodigen om een beeld te scheppen van de plaatselijke toestand.
In veel landen zijn seksualiteit en in het bijzonder homoseksualiteit nog steeds taboeonderwerpen. Indien de groep op dit thema verder wil ingaan, dan kan de activiteit Laten we het over seks hebben interessant zijn.
Contacteer een plaatselijk vrouwenopvangcentrum of een vrouwenrechtenorganisatie, informeer naar hun noden en bied je hulp aan.
Een universele uitdaging voor mensenrechten
De rechten van vrouwen, jong of oud, zijn onvervreemdbaar en ondeelbaar en maken deel uit van mensenrechten in het algemeen. Dit betekent echter niet dat ze veilig zijn of onschendbaar. Integendeel, geweld tegen vrouwen is een probleem met gigantische proporties. Jonge vrouwen in het bijzonder lopen een veel hoger risico dan mannen dat hun fundamentele rechten worden geschonden.
Geweld tegen vrouwen en meisjes is een belangrijk gezondheids- en mensenrechtenthema. Eén op vijf vrouwen ter wereld werd op een gegeven moment in haar leven fysiek of seksueel misbruikt door één of meerdere mannen.,. Vele vrouwen, ook zwangere vrouwen of jonge meisjes, worden onderworpen aan ernstige en herhaalde vormen van misbruik en geweld.
Wereldwijd wordt aangenomen dat geweld tegen vrouwen een even frequente doodsoorzaak of oorzaak van uitschakeling is bij seksueel actieve vrouwen als kanker en een grotere oorzaak van gezondheidsproblemen dan bijvoorbeeld alle verkeersongevallen én malaria samen.
Geweld tegen vrouwen overstijgt de landsgrenzen en is wereldwijd verspreid. Vrouwenhandel is hiervan het sprekende voorbeeld. In geen enkel land ter wereld zijn vrouwen volledig veilig, op geen enkel moment in haar leven staat een vrouw niet bloot aan bedreigingen of feitelijke gewelddaden.
Geweld tegen vrouwen kent geen geografische grenzen, geen leeftijdslimiet, geen onderscheid in ras of stand, geen culturele verschillen en manifesteert zich op veel verschillende manieren.
Geweld tegen vrouwen is duidelijk politiek gekleurd in die zin dat het een obstakel vormt voor gelijkheid tussen mannen en vrouwen en omdat het ongelijkheid verspreidt. Ook doordat het een bedreiging vormt voor de democratie zoals vermeld in een resolutie van de Raad van Europa: “ongelijkheid en gebrek aan gelijkheid tussen mannen en vrouwen op het terrein van mensenrechten druisen in tegen de principes van een echte democratie”.
| Mogelijke vormen van geweld gedurende de levensloop van de vrouw |
|
Fase
|
Type van geweld
|
|
Voor de geboorte
|
Abortus op basis van het geslacht van de fœtus; gevolgen voor de foetus van slagen toegebracht aan de vrouw tijdens de zwangerschap.
|
| Kindertijd |
Doden van meisjes; fysiek, seksueel en psychisch misbruik van meisjes; kinderhuwelijken, verminkingen van de vrouwelijke genitaliën, incest, kinderprostitutie, kinderpornografie. |
| Adolescentie en volwassenheid |
Geweld tijdens afspraakjes; verkrachting bij het uitgaan; verminking met bijtend zuur; seks die wordt afgedwongen omwille van economische redenen (bijvoorbeeld pooiers die het schoolgeld van meisjes betalen in ruil voor seks); incest; seksueel misbruik op het werk; verkrachting; ongewenste intimiteiten; gedwongen prostitutie en porno; vrouwenhandel; partnergeweld; verkrachting binnen het huwelijk; misbruik van de bruidsschat en moord, partnermoord; psychisch misbruik van gehandicapte vrouwen; gedwongen zwangerschap. |
| Ouderdom |
Gedwongen moord of zelfmoord van weduwen omwille van economische redenen; seksueel, fysiek en psychisch misbruik. |
Bron: Informatiepakket van de Wereldgezondheidsorganisatie over Geweld tegen Vrouwen, 1997
| Enkele cijfers over de omvang van het probleem |
De cijfers over geweld tegen vrouwen, en specifiek over partnergeweld zijn verbazingwekkend, hetgeen de omvang en de universaliteit van het probleem aantoont, samen met de relatieve ‘onzichtbaarheid’ ervan. Elke dag in Europa is één vrouw op vijf het slachtoffer van een gewelddaad. Meer vrouwen in Europa sterven of raken zwaar gewond door partnergeweld dan door kanker of verkeersongevallen. Ieder jaar sterven bijvoorbeeld 14.500 Russische vrouwen ten gevolge van huiselijk geweld.
Een studie uitgevoerd door de Europese Vrouwenlobby in 1999 toonde aan dat één op vier vrouwen in de EU geconfronteerd worden met één of andere vorm van geweld door hun intieme partner. 95 % van alle gewelddaden vindt thuis plaats. Een Finse studie uit 1998 toonde aan dat 52 % van alle volwassen vrouwen het slachtoffer was geweest van geweld of bedreigingen van seksuele aard vanaf de leeftijd van 15 jaar en 20 % was het slachtoffer geweest van geweld gedurende het laatste jaar. Een Portugese studie van 1997 toonde aan dat 53,3 % van de vrouwen die in de buitenwijken van grote steden wonen, 55.4 % van de vrouwen die in de steden wonen en 37.9 % van de vrouwen die op het platteland wonen gewelddadig behandeld werden . 43 % van alle gewelddaden kwamen voor binnen de familiekring. Een Belgische studie uit 1998 toonde aan dat 68 % van de vrouwen het slachtoffer geweest waren van fysiek en seksueel geweld.
Partnergeweld
Schendingen van vrouwenrechten gebeuren niet alleen tijdens oorlogen. Ze gebeuren in de eerste plaats thuis. Het privé-karakter van dit soort geweld maakte vroeger en maakt nu nog steeds tussenkomst van derden bijzonder moeilijk.
Uit onderzoek blijkt voortdurend dat een vrouw meer kans loopt gewond, verkracht of vermoord te worden door een huidige of vroegere partner dan door om het even welke andere persoon. Geweld op het thuisfront treft niet alleen volwassen vrouwen, maar ook kinderen, meisjes en jonge vrouwen in het bijzonder.
De stille getuigen tentoonstelling
Deze activiteit werd geïnspireerd door een tentoonstelling over partnergeweld en moord op vrouwen, georganiseerd in het Europees Jongerencentrum in Budapest door NANE, een Hongaarse vrouwenrechtenorganisatie, en door de verhalen van Eszter en Kati. Deze tentoonstelling moest de publieke opinie bewust maken van het wijdverbreide karakter en de brutaliteit van partnergeweld en moord door de verhalen te vertellen van vermoorde vrouwen, de ‘stille getuigen’.
De ‘stille getuigen’-beweging vond haar oorsprong in de Amerikaanse staat Minnesota en is nu reeds nationaal verspreid. Zij maakt deel uit van een beweging die partnergeweld tegen 2010 uit de wereld wil helpen.
Een ‘stille getuigen’-tentoonstelling organiseren kan een doeltreffende manier zijn om het thema van partnergeweld in de belangstelling te brengen in je gemeenschap, je stad of regio. Er bestaan boeken over hoe de “stille getuigen” te maken en hoe de tentoonstelling te organiseren, met name ook een boek over de eerste resultaten van de campagne in de Verenigde Staten, gedurende de eerste jaren, met een aantal verhalen die als voorbeeld kunnen worden gebruikt.
Het adres van de website is www.silentwitness.net; deze bevat ook een lange lijst met internationale contacten.
Noot: De gevallen van Eszter & Kati werden gerapporteerd door Morvai Krisztina in Terror a csalàdban – A feleségbàntàlmazàs és a jog (terreur in de familie – het slaan van vrouwen en de wet) Kossuth Kiado, Budapest, 1998.
|
|
|